روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: در ماههای اخیر، راهروهای دانشگاهها و فضای مجازی بیش از آنکه شاهد بحثهای علمی و پژوهشی باشد، به کانون بحث پیرامون یکی از حیاتیترین نیازهای زیستی دانشجویان، یعنی «تغذیه»، تبدیل شده است. این موضوع با انتشار جزئیات لایحه بودجه سال۱۴۰۵ و زمزمههای آزادسازی قیمت غذا، از یک مساله صنفی ساده به یک چالش ملی در حوزه آموزش عالی بدل شده است.
تغییر ردیف بودجه تغذیه از اعتبارات مستقیم دانشگاهها به صندوق رفاه و جایگزینی نظام «پیمانکاری» با مدل «تامینکننده»، واکنشهای گستردهای را در میان دانشجویان، کارشناسان و فعالان صنفی برانگیخته است. درحالیکه دولتمردان این اقدام را گامی به سوی استقلال مالی و حذف رانتهای پیمانکاری میدانند، دانشجویان نگرانند که این «جراحی اقتصادی» در نهایت منجر به حذف بخشی از سفره قشر دانشجو و تحمیل بارهای مالی سنگین بر خانوادههایی شود که همین حالا نیز زیر فشار تورم کمر خم کردهاند. همچنین کارشناسان اشاره میکنند که این طرح در نهایت کمک چندانی را به بهبود وضعیت بودجه صرفشده دولت در این حوزه نخواهد کرد.
به گزارش «ایرنا» سعید حبیبا، معاون وزیر علوم روز سهشنبه ششم مردادماه درباره جزئیات طرح جدید تغذیه دانشجویی اظهار کرد: «بر اساس ماده ۷۳ ضوابط اجرایی بودجه، یارانه دانشجویی باید به دانشجو یا ارائهدهنده خدمات پرداخت شود. بر همین اساس، در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ سازوکاری پیشبینی شده که یارانه غذا مستقیما به کیف پول الکترونیک دانشجویان واریز خواهد شد. در این طرح، دانشجو هنگام رزرو هر وعده غذایی، حدود ۱۵درصد هزینه را پرداخت میکند و مابقی از محل یارانه دولت به کیف پول وی واریز میشود. پس از دریافت غذا توسط دانشجو، مبلغ مربوطه از کیف پول به حساب تامینکننده یا پیمانکار تهیه غذا منتقل خواهد شد.»
معاون وزیر با بیان اینکه برنامهریزی برای اجرای این طرح از مهرماه در تمام دانشگاههای کشور انجام شده است، گفت: «دانشگاهها در انتخاب تامینکنندگان غذا محدودیتی نخواهند داشت و میتوانند با دو یا چند شرکت قرارداد منعقد کنند. همچنین نقش دانشگاهها از فرآیند تهیه و طبخ غذا به سمت نظارت بر کیفیت خدمات تغییر خواهد کرد.» ابهامات طرح جدید تغذیه دانشجویان درحالیکه چند روزی به بازگشایی دانشگاهها باقی مانده است، به سردرگمی دانشجویان منجر شده و سوالات زیادی را در اذهان دانشگاهیان طرح کرده است. در همین راستا گفتوگوهایی داشتیم با مشاور اقتصادی وزیر علوم و فعالان صنفی دانشگاهها تا ماهیت طرح جدید ارائه اغذیه دانشجویی و دغدغهها موجود در این نحوه نوین توزیع تغذیه در دانشگاهها را بررسی کنیم.
نگرانیهای دانشجویان
اما در سوی دیگر این ماجرا، نمایندگان صنفی دانشجویان با تردید جدی به این وعدهها مینگرند. ندا علیزاد، دبیر شورای صنفی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» به تشریح جزئیات نشستهایی پرداخت که با حضور معاون دانشجویی و مشاور اقتصادی وزیر برگزار شده بود. وی با اشاره به اینکه از ابتدا پیشنهادهای مسوولان با واکنش منفی دانشجویان مواجه شده بود، گفت: «در جلسه سوم، برخی موارد به تثبیت رسید و به عنوان مصوبات نهایی ابلاغ شد. از جمله موارد بسیار حائز اهمیت در این راستا، اختصاص مبالغ ۳۵۰هزار، ۲۵۰هزار و ۱۲۰هزار تومان به ترتیب جهت وعدههای ناهار، شام و صبحانه است.» علیزاد با نقد جایگزینی مفهوم تامینکننده به جای پیمانکار، ابهامات اصلی طرح را در ثبات شرایط سابق و تفاوت فاحش قیمت آزاد اقلام غذایی دانست.
علیزاد در تحلیل هزینهها و ابهامات مربوط به یارانه تغذیه خاطرنشان کرد: «آقای قاسمی در این جلسات تاکید داشتند که هزینههای پرداختی دانشجویان هیچگونه تغییری نخواهد یافت؛ به این معنا که مطابق روال سنوات گذشته که شاهد افزایش سالانه ۵۰ تا ۶۰درصدی بودیم، در سال جاری نیز قیمتها در محدوده ثابت ۳۰ تا ۴۰هزار تومان باقی خواهد ماند. بهرغم پرسشهای مطرحشده، هیچ پاسخ روشنی در خصوص تفاوت فاحش قیمت آزاد اقلام غذایی ارائه نشد.» وی با ذکر مثالی عینی افزود که هزینه تمامشده غذایی مانند چلوکباب با غذایی همچون کوکو قابل مقایسه نیست و در صورت ثابت بودن یارانه، دانشجو برای انتخاب غذای باکیفیتتر ملزم به پرداخت مابهالتفاوت سنگینی خواهد بود که عملا حق انتخاب را از دانشجویان کمبضاعت سلب میکند. علیزاد همچنین به تناقض در وعدههای بهروزرسانی اعتبار اشاره کرد و گفت که در جلسات قبلی وعده بهروزرسانی سهماهه داده شده بود؛ اما در نشست اخیر این موضوع مسکوت ماند.
اجبار به مصرف غذاهای ارزان قیمت
دبیر صنفی دانشگاه علامه طباطبایی همچنین به وضعیت دانشجویان سنواتی و شبانه اشاره کرد و گفت که به نظر میرسد این گروهها در معادلات طرح لحاظ نشدهاند. وی با انتقاد از نادیده گرفتن تفاوتهای زیرساختی دانشگاهها گفت: «دانشگاهی مثل علامه که دارای ۱۳ خوابگاه و پردیسهای پراکنده است، با دانشگاهی مثل تبریز که بهعنوان الگوی موفق معرفی میشود، کاملا متفاوت است. ادعای ایجاد رقابت بین تامینکنندگان در چنین شرایطی، نشاندهنده عدم بررسی دقیق وضعیت دانشگاههای تهران و شهرستانهای محروم است.» او هشدار داد که این طرح میتواند به حذف سلیقه دانشجو و اجبار به مصرف غذاهای ارزانقیمت و با پروتئین کمتر منجر شود؛ درحالیکه در نظام فعلی، عدالت بیشتری در انتخاب غذا حاکم بود.
